Wanneer vakmanschap hoop geeft

Een werkplaats voor houten rolstoelen in Lviv

Een houten rolstoel - gebouwd door de mensen die hem zelf nodig hebben. Wat in eerste instantie ongebruikelijk klinkt, wordt werkelijkheid voor zes veteranen in Oekraïne.
De man achter dit project is de Fransman Paul de Livron, die zijn eigen ervaring wilde gebruiken om nieuwe perspectieven te openen voor mensen met ernstig letsel. Een paar maanden geleden bezocht hij het Unbroken Center in Lviv - een groot revalidatiecentrum voor mensen met ernstig letsel. Het is de plek waar dit geweldige project begon.

Een kleine workshop met een grote impact

Stap voor stap ontwikkelt het oorspronkelijke idee zich tot een concreet project. Na een aantal maanden van voorbereiding begon Paul eindelijk met de realisatie van zijn project.

Het revalidatiecentrum Unbroken Centre stelde een kleine ruimte ter beschikking in de kelder van een gebouw - ongeveer 25 vierkante meter groot, maar genoeg om een goed functionerende werkplaats in te richten. Paul brengt de benodigde apparatuur mee uit Frankrijk en richt de ruimte zo in dat de deelnemers er veilig en comfortabel kunnen werken. Het eerste kleine programma begint al snel: zes deelnemers komen regelmatig bij elkaar om samen aan hun eigen rolstoel te werken. In een periode van bijna vijf weken komt de groep vijf dagen per week ongeveer drie uur per keer naar de werkplaats.

Stap voor stap worden aangepaste rolstoelen gemaakt van houten panelen en losse onderdelen. Maar het doel van het project is meer dan alleen een kant-en-klaar hulpmiddel. Het werk in de werkplaats is ook bedoeld om de deelnemers structuur te geven in hun dagelijks leven, nieuwe motivatie en een duidelijk doel.

Precies werken met Festool gereedschap

De benodigde apparatuur werd geleverd door Festool en door Paul zelf naar Lviv gebracht. In de werkplaats worden verschillende elektrische gereedschappen gebruikt, waaronder een C 18 Accu-schroefboormachine, een HKC 55 Accu-cirkelzaag en een ETS 125 Excenterschuurmachine. Ze helpen om de afzonderlijke onderdelen nauwkeurig te bewerken en de rolstoelen stap voor stap in elkaar te zetten. Veel van de onderdelen zijn gemaakt van 12 mm dik multiplex. Nadat de onderdelen zijn uitgesneden, worden ze zorgvuldig gepositioneerd en vastgezet met Festool klemmen voordat ze definitief in elkaar worden gezet. Een schone werkomgeving speelt ook een belangrijke rol: het gereedschap is aangesloten op een CT 15 Stofzuiger, terwijl een SYS-AIR M Luchtreiniger fijne stofdeeltjes uit de lucht filtert.

Deze apparatuur was vooral nuttig voor Paul omdat het gereedschap gemakkelijk te hanteren is en nauwkeurig werken mogelijk maakt - een belangrijke factor voor mensen die onder speciale fysieke omstandigheden en beperkingen werken.

De weg naar je eigen rolstoel

Elke rolstoel wordt op maat gemaakt en is daarom uniek en handgemaakt. Eerst gebruikt Paul CAD-software om voor elke deelnemer een plan te ontwikkelen dat precies is afgestemd op lichaamsafmetingen zoals bekkenbreedte, zwaartepunt en rugleuninghoogte. De plannen worden uitgeprint op een schaal van 1:1. De deelnemers knippen vervolgens de afzonderlijke onderdelen uit het papieren plan en bevestigen ze met dubbelzijdig plakband op multiplex platen van 12 mm dik, die in een Oekraïense fabriek worden gemaakt. De houten onderdelen kunnen dan op deze basis worden uitgezaagd met een scrollzaag. Deze machine werkt bijzonder langzaam en gecontroleerd - en dat blijkt een groot voordeel te zijn bij het zuiver en precies uitsnijden van krappe radii. Het werken met de decoupeerzaag vereist veel concentratie en hielp de deelnemers om zich volledig op hun taak te concentreren en even afstand te nemen van moeilijke en stressvolle gedachten. Als alle onderdelen zijn gemaakt, worden ze in elkaar gezet en vervolgens in verschillende gangen geschuurd. Met behulp van de Excenterschuurmachine ETS 125 kregen de houten oppervlakken uiteindelijk hun definitieve vorm en een schone afwerking.

De eerste afgewerkte rolstoelen waren een speciaal moment voor de deelnemers - de trots op hun eigen werk was duidelijk te zien.

Een moment om te onthouden

Paul herinnert zich vooral het verhaal van een deelnemer genaamd Ivan, die ongeveer zijn leeftijd heeft. Ivan werkte vroeger als mijnwerker in Oost-Oekraïne.

In 2023 liep hij tijdens een aanval ernstig letsel op aan zijn ruggengraat. Sindsdien zit hij in een rolstoel en kwam hij voor revalidatie naar het Unbroken Centre in Lviv, meer dan duizend kilometer van zijn huis. De workshop werd al snel een belangrijk onderdeel van zijn dagelijks leven. Naast de workshopsessies traint Ivan ook met het rolstoelbasketbalteam "Lviv Titans". Toen Ivan na vijf weken klaar was met zijn rolstoel, pakte hij meteen zijn telefoon en begon het resultaat vanuit alle hoeken te fotograferen. Vervolgens stuurde hij de foto's naar vrienden en familie.

Dit moment was vooral ontroerend voor Paul: "Op dat moment realiseerde ik me hoe trots hij was op wat hij had gemaakt."

Een project dat leeft

Het prille project groeide al snel uit tot een groot succes.

De werkplaats in het Unbroken Centre in Lviv blijft open zodat het initiatief kan worden voortgezet. De geleverde apparatuur zal ook ter plekke gebruikt blijven worden. Een deelnemer genaamd Andriy, die zijn rolstoel al heeft voltooid, zal in de toekomst de supervisie van de workshop overnemen en nieuwe deelnemers ondersteunen. Op de lange termijn kunnen oud-deelnemers hun kennis ook doorgeven en zo andere mensen ondersteunen.

Wat begon als een klein experiment in een kamer in de kelder is uitgegroeid tot een project met een grote impact. De workshop laat zien dat handenarbeid meer kan zijn dan alleen een technisch proces: het kan het zelfvertrouwen herstellen, nieuwe vaardigheden aanleren - en mensen helpen om weer in zichzelf te geloven.

Het volgende doel: de marathon van Parijs 2026

De samenwerking leidde uiteindelijk tot een ander idee. Paul nam zelf deel aan de Marathon van Parijs 2025 in een van zijn houten rolstoelen en was verrast over de belangstelling voor deelname. Hij is nu van plan om samen met de eerste zes deelnemers uit zijn werkplaats deel te nemen aan de marathon van Parijs in april 2026. In de loop der weken zijn ze een hecht team geworden.

Iedereen beslist zelf met welke rolstoel hij start - zijn zelfgebouwde houten rolstoel of een klassiek model. Het doel is om de 42 kilometer samen af te leggen en elkaar te steunen. Paul zelf zal de marathon afleggen in zijn nieuwste model houten rolstoel. Met dit initiatief wil de groep aandacht vragen voor mensen die na ernstig letsel hun dagelijks leven opnieuw moeten inrichten.